Ung thư gan là dạng ung thư thường gặp, diễn tiến tới tử vong nhanh, trung bình chỉ từ 1 đến 6 tháng sau khi phát hiện nếu không được điều trị. Ung thư gan là căn bệnh đáng sợ vì diễn tiến rất thầm lặng, đa số giai đoạn đầu thường không có triệu chứng gì nên không được chẩn đoán và điều trị, khi có biểu hiện rõ thì đã muộn, gây khó khăn cho điều trị.

Những số liệu đáng lo ngại về bệnh ung thư gan

Theo TS BS Bùi Hữu Hoàng, Khoa Tiêu hóa – Gan mật, Bệnh viện Đại học Y- Dược TPHCM, Việt Nam thuộc vùng dịch tễ lưu hành của viêm gan virus, đặc biệt đối với siêu vi A và B. Ở các nuớc đang phát triển như nước ta, hơn 90% dân số đều nhiễm virus viêm gan A (HAV). Bệnh thường tự giới hạn, khoảng 10% rơi vào mạn tính. Trẻ em tuổi càng nhỏ tỉ lệ nhiễm virus – mạn tính càng cao. Khoảng 40% nguời viêm gan siêu vi B mạn tính chết vì biến chứng xơ gan, ung thư gan.

Về biến chứng ung thư gan, thông tin tại Hội nghị Gan mật châu Á – Thái Bình Dương tại Bắc Kinh (năm 2010) cho biết, ung thư gan đứng hàng thứ 5 trong các bệnh ung thư ở nam, đứng hàng thứ 8 trong các bệnh ung thư ở nữ; 80% xảy ra ở các nước đang phát triển, nguyên nhân tử vong đứng hàng thứ hai trên thế giới và đa phần phát hiện bệnh khi đã quá muộn. Nguyên nhân chính là do virus viêm gan B, C và tỉ lệ ung thư gan ngày càng tăng.

Trong những năm gần đây, mỗi năm, Việt Nam có 10.000 ca mắc bệnh gan mới, là quốc gia có tỉ lệ người mắc bệnh ung thư gan hàng đầu thế giới. Phần lớn các bệnh nhân đều phát hiện bệnh trong giai đoạn trễ nên việc chữa trị không còn hiệu quả.

Chỉ riêng tại Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM, mỗi năm tiếp nhận khoảng 500 ca ung thư gan mới.

Dấu hiệu nhận biết

Ung thư gan là một nhóm bệnh hoặc căn bệnh được di truyền và khiến tế bào trong người thay đổi một cách không thể kiềm chế được. Tế bào ung thư độc có thể xâm lấn vào những mạch máu và bạch huyết, lan tràn qua những bộ phận khác của cơ thể và từ đó tiếp tục lớn lên, cản trở những cơ năng bình thường của bộ phận đó. Hiện nay số người mắc bệnh ung thư gan cao thứ 3 thế giới. Ung thư gan rất khó phát hiện ở giai đoạn sớm và vì vậy việc điều trị cũng rất khó khăn. Dưới đây là một số biểu hiện của bệnh:

Giai đoạn đầu: 

  • Rối loạn tiêu hóa nhẹ: Ăn không ngon, ăn ít, đầy bụng, khó tiêu, đại tiện khó khăn.
  • Đôi lúc cảm thấy đau hoặc tức hạ sườn phải nhưng không đáng kể.
  • Cơ thể mệt mỏi, đôi khi sốt nhẹ nhưng tự khỏi, cơ thể giảm cân từ 1 – 2 kg mỗi tháng.
  • Sờ thấy khối u vùng hạ sườn phải hoặc khám sức khỏe định kỳ phát hiện qua siêu âm.

Những triệu chứng trên thường không rõ rệt và dễ bị người bệnh bỏ qua.

image003-2 Mệt mỏi, chán ăn có thể là dấu hiện của bệnh gan

 Các giai đoạn sau: 

  • Đau vùng gan: đau vùng hạ sườn phải, thường gặp vào thời kỳ giữa và cuối, đau tức hoặc như dao đâm. Thường trên nửa số bệnh nhân có đau vùng gan, đau xuyên lên vai phải và lưng
  • Bụng trên đầy tức, xuất hiện sớm, thường kèm theo những triệu chứng rối loạn tiêu hóa nhưng ít được chú ý, đến lúc muộn thì đã có nước bụng và cổ trướng
  • Chán ăn là triệu chứng sớm nhất của bệnh nhưng ít được chú ý và dần dần xuất hiện buồn nôn, nôn, tiêu chảy nặng lên đã là giai đoạn cuối
  • Những triệu chứng khác như mệt mỏi, sút cân, sốt và xuất huyết là những triệu chứng của thời kỳ cuối mà tiên lượng đã rất xấu.
  • Gan to (khối u vùng bụng trên) trên 90% số bệnh nhân đến khám là gan to, cứng, mặt gồ ghề hoặc ấn đau
  • Lách to thường kèm theo và là kết quả của xơ gan
  • Cổ trướng là triệu chứng của thời kỳ cuối, nước bụng thường màu vàng cỏ úa hoặc màu đỏ (có máu), thuốc lợi tiểu thường không có hiệu quả
  • Da vàng do tắc mật và do tế bào hủy hoại nặng dần lên, mạch sao, thường xuất hiện vào thời kỳ cuối biểu hiện của xơ gan.

image004-1 Hình ảnh gan bị ung thư

Nguyên nhân gây bệnh

–  Do một số bệnh lý:

Những người mắc bệnh gan: Những người bị viêm gan B hoặc C có nguy cơ mắc ung thư gan cao hơn so với người khỏe mạnh. Ở những bệnh nhân này, các tế bào gan đã bị vi rút tấn công và có khả năng miễn dịch rất yếu. Ngoài ra, những người có tiền sử gia đình mắc bệnh gan cũng rất dễ bị ung thư gan.

Xơ gan: Khi các tế bào gan bị hư hại, mô xơ, sẹo thay thế cho các mô gan khỏe mạnh khiến chức năng gan bị suy giảm. Do đó, những người bị xơ gan có nguy cơ mắc ung thư gan rất cao.

Tiểu đường: Các bệnh nhân tiểu đường, đặc biệt nếu họ cũng bị viêm gan hoặc thường xuyên uống rượu sẽ có nhiều khả năng dẫn đến ung thư gan.

Béo phì: Theo các nhà khoa học, người trưởng thành từng bị béo phì khi nhỏ có nguy cơ bị ung thư gan cao hơn những người khác. Theo đó, các nghiên cứu chỉ ra rằng, mức tăng về chỉ số khối cơ thể dẫn tới tăng nguy cơ bị ung thư biểu mô tế bào gan; mối liên quan này vẫn đúng sau khi tính đến các yếu tố giới tính và độ tuổi.

–  Lối sống:

Dùng nhiều bia rượu: Thông thường khả năng giải độc của gan chỉ nằm trong một giới hạn nhất định. Sử dụng nhiều bia rượu khiến gan không thể lọc hết các chất độc, từ đó các tế bào gan bị thương tổn và bị thay thế thành mô sẹo, gây xơ gan mãn tính và dẫn đến ung thư gan. Đặc biệt, những người mắc viêm gan B, C có nguy cơ mắc ung thư gan rất cao hơn nếu họ dùng nhiều bia rượu.

Người nghiện thuốc lá: Những bệnh nhân đã mắc viêm gan B và C nếu hút thuốc lá nhiều sẽ làm tăng nguy cơ ung thư gan. Lượng thuốc càng nhiều, thời gian hút càng lâu thì nguy cơ ung thư càng cao.

image006-2 Lối sống thiếu lành mạnh, thường xuyên sử dụng rượu bia và thuốc lá là nguyên nhân gây ung thư gan thư gan

–  Nguyên nhân khác:

Ăn thực phẩm có chứa Aflatoxin: Những thực phẩm như lúa mì, lạc, ngô, đậu nàn bị mốc chứa rất nhiều chất này và khiến con người dễ bị ung thư gan nếu hấp thụ nhiều. Con người có thể bị nhiễm Aflatoxindo ăn phải các loại ngũ cốc bị ô nhiễm hoặc ăn thịt các động vật được nuôi bằng ngũ cốc nhiễm Aflatoxin.

Chất Steroid: Một số thanh thiếu niên sử dụng Steroid để tăng trọng lượng cơ thể, giảm và biến chất béo thành cơ bắp, tăng độ dẻo dai khi tập luyện thể thao. Nếu sử dụng chất này thường xuyên và trong một thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ ung thư gan cũng như một số căn bệnh ung thư khác.

Dùng nhiều nước nhiễm Asen: Trong nước, Asen là chất không mùi, không màu, không vị nên nếu không có phương tiện thử, người dùng không thể biết. Theo Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế), sử dụng nước có nồng độ Asen từ 0,3 mg/l trở lên sẽ bị các bệnh ung thư ở gan, da, phổi sau 3 – 4 năm.

Đề phòng bệnh ung thư gan

Không nên uống rượu nhiều, những người bệnh gan nên kiêng rượu, bia hoàn toàn. Những người trong gia đình có người bệnh gan ứ sắt hay xơ gan mật nguyên phát nên xét nghiệm máu thường xuyên để kiểm tra, nếu có bệnh nên điều trị càng sớm càng tốt. Không nên hút thuốc lá vì làm tăng nguy cơ ung thư gan và tăng thêm độc tính các thuốc có hại cho gan.

Bên cạnh đó, tránh dùng quá nhiều thuốc giảm đau hay kết hợp nhiều loại thuốc vì sẽ làm cho các tế bào và cơ quan của gan mệt mỏi do phải làm việc quá nhiều, dễ sinh bệnh. Tốt nhất là uống thuốc theo toa bác sĩ, không nên tự mua thuốc điều trị. Các thuốc có độc cho gan nên tránh.

Cần thực hành tốt vệ sinh, an toàn tình dục, không dùng chung bơm kim tiêm, tiêm vaccine là cách để phòng bệnh viêm gan siêu vi tốt nhất. Với trẻ em, cần cho trẻ được tiêm vaccine đúng thời hạn, chế độ dinh dưỡng hợp lý. Mặc dù bệnh gan hầu như không do thức ăn gây ra hay có thể ngăn ngừa bệnh bằng con đường ăn uống nhưng có sự tương quan, nhất là bệnh gan nhiễm mỡ thường đi kèm với tình trạng béo phì.

Bệnh viêm gan siêu vi B có thể phát hiện sớm nhờ vào các xét nghiệm máu đơn giản. Việc phát hiện sớm viêm gan B mạn tính, giúp tăng hy vọng ngăn ngừa biến chứng xơ gan và ung thư gan bằng cách khám sức khỏe định kỳ và điều trị với những loại thuốc đặc trị mới. Hiện trên thị trường đã có nhiều loại thuốc chăm sóc, bảo vệ gan có nguồn gốc từ thảo dược đảm bảo chất lượng, an toàn khi sử dụng và giá cả phù hợp với số đông người tiêu dùng.

Nhận xét

comments