Do chức năng của gan phức tạp và ở vị trí cửa ngõ của cơ thể, cho nên nguyên nhân gây bệnh ở gan không đơn thuần và thường kết hợp với nhau, do đó khó xác định và làm cho hình thái bệnh phức tạp khó hiểu. Tuy nhiên, các bác sĩ đã chỉ ra 2 loại nguyên nhân chính gây bệnh gan là do yếu tố bên ngoài tác động và từ bên trong cơ thể.

1. Những yếu tố bên ngoài

a) Nhiễm độc:

Có thể là nhiễm độc cấp như nhiễm độc chì, photpho, thuốc mê (chlorofoc), tetraclorua C. Nếu nặng sẽ gây hoại tử nhu mô gan và có nguy cơ tử vong, nếu nhẹ có thể hồi phục hoàn toàn.

Có thể là nhiễm độc trường diễn như nghiện rượu. Rượu là nguyên nhân chủ yếu gây xơ gan ở những nước mà người dân uống nhiều rượu. Trong trường hợp nhiễm độc trường diễn, tổn thương chỉ ít một song tích dần và cuối cùng sẽ gây tổn thương không hồi phục.

rượu 3Rượu, bia – Một trong những nguyên nhân chính gây bệnh gan

Vì vậy, những người nghiện rượu hay phải thường xuyên uống rượu nên chú trọng bảo vệ gan của mình bằng cách sử dụng các bài thuốc thảo dược mà tốt nhất là loại được bào chế sang dạng viên thuốc kết hợp các loại Diệp Hạ Châu, Nhân Trần, Cỏ Nhọ Nồi, Râu Ngô. Điều trị bệnh gan bằng thảo dược được xem là giải pháp tối ưu bởi tác dụng lâu dài, tận gốc, lành tính, có thể sử dụng lâu dài và chi phí thấp. Ngày nay, tại Mỹ và các nước Đông Nam Á, thảo dược đang chiếm một vị trí đáng kể trong việc điều trị hỗ trợ viêm gan, trong đó sự kết hợp của 4 loại thảo dược trên đã được y học thế giới nghiên cứu và công nhận trong việc phòng ngừa và điều trị các bệnh về gan.

b) Nhiễm khuẩn:

Nhiễm khuẩn thường tác dụng bằng 2 cách: tác dụng trực tiếp của vi khuẩn hay của độc tố vi khuẩn trên nhu mô gan và tác dụng gián tiếp khi tình trạng nhiễm khuẩn gây suy sụp toàn thân. Có thể nhiễm ký sinh trùng, virut hay vi khuẩn.

– Nhiễm ký sinh trùng: ký sinh trùng sốt rét, sán lá gan là hay gặp nhất. Ở Việt Nam, bệnh sốt rét là một trong những nguyên nhân chính gây xơ gan.

– Nhiễm virut: Ở Việt Nam, nhiễm virut chiếm một tỷ lệ khá cao (24%) trong các bệnh gan, đứng hàng thứ 2 sau sốt rét. Còn ở các nước khác nhiễm virut đứng hàng đầu. Hiện nay, người ta đã xác định trong máu người viêm gan do virut B có một protein lạ là kháng nguyên Au (Australia). Ở một số người bình thường cũng có khánh nguyên này, song tỷ lệ trong dân số thấp: 0,1% (châu Âu), 3-4% (Việt Nam), 20% (châu Phi).

– Nhiễm khuẩn (E.coli, lao, giang mai) có thể gây viêm gan trường diễn dẫn tới xơ gan.

c) Thiếu dinh dưỡng:

Việc cơ thể thường xuyên không được cung cấp đủ dinh dưỡng, vitamin và khoáng chất sẽ gây ảnh hưởng sâu sắc tới chức năng gan: ở những nước thiếu ăn (châu Phi, châu Á), xơ gan phổ biến mặc dù không phải do uống rượu nhiều; ở Việt Nam, xơ gan do thiếu dinh dưỡng chiếm 12,5%, đứng hàng thứ 4 trong các nguyên nhân gây xơ gan, do ăn uống quá thiếu thốn, hậu quả kéo dài của chế độ thực dân. Trong chiến tranh, ngay tại các nước châu Âu xơ gan cũng tăng hơn bình thường, mặc dù rượu bị hạn chế, chủ yếu do thiếu ăn. Xơ gan có thể do thiếu methionin, hay thường xuyên tiêu thụ các sản phẩm chứa nhiều mỡ và chất béo động vật gây ra nhiễm mỡ gan, lâu dài dẫn tới viêm gan, xơ gan. Ngoài ra, người ta còn thấy ở những người sau khi cắt đoạn dạ dày, những người rối loạn tiêu hóa trường diễn cũng dễ bị xơ gan.

2. Những yếu tố bên trong

a) Chức năng tuần hoàn bị suy giảm

Suy tim nhất là suy tim phải và suy tim toàn bộ, viêm màng ngoài tim dây co thắt là nguyên nhân của xơ gan vì gây ứ máu và thiếu oxi tại gan. Những bệnh phổi trường diễn (hen, xơ phổi, dãn phế quản) gây suy tim phải và gián tiếp gây rối loạn chức năng gan. Trong thực nghiệm, có thể gây ứ máu tại gan bằng cách làm hẹp tĩnh mạch chủ dưới.

b) Rối loạn chuyển hóa các chất

Tại gan, quá trình chuyển hóa chất xảy ra mạnh, khi rối loạn một chất nào đó thì dễ đưa đến rối loạn chức năng gan. Thiếu men G-6- photphattaza làm cho G-6-phot-phat không biến thành glucoza được, gây ứ đọng glucogen tại gan (bệnh Von Gierke). Khi thiếu chất hướng mỡ, sẽ phát sinh nhiễm mỡ gan. trong bệnh Wilson, có rối loạn tổng hợp chất xeruloplasmin- một thành phần glubulin trong máu làm nhiệm vụ vận chuyển đồng- thấy đồng tích lại trong cơ thể, gây ngộ độc làm tổn thương thể vân ở não kết hợp với sơ gan và nhiều axit amin niệu.

c) Bị suy giảm một số cơ quan: nội tiết, thần kinh, lá lách

– Nội tiết. Trong bệnh cường tuyến giáp (bênh basedow), thường phát sinh suy gan. Gần đây, người ta phát hiện thấy ở tuyến yên có hocmon LMH (lipit mobilizcing hormone) có tác dụng điều mỡ khỏi nơi dự trữ rất mạnh, do đó có thể hiểu tại sao cắt bỏ tuyến yên lại gây nhiễm mỡ gan.

– Thần kinh. Thần kinh giao cảm và phó giao cảm giác chi phối vận mạch và nhất là các cơ thắt ở tĩnh mạch trên gan và tiểu tĩnh mạch gánh. Chất histamin gây co thắt tĩnh mạch trên gan, do đó tăng huyết áp tĩnh mạch gánh: ở người, cũng như chó, hiện tượng ứ máu thấy rõ trong sốc quá mãn, do co cơ thắt tĩnh mạch trên gan, dưới tác dụng của histamin được giải phóng ồ ạt.

– Vai trò của lách. Trong bệnh Banti thấy xơ gan sau xơ lách. Cơ chế chưa rõ: loại xơ gan này rất phổ biến ở các nước bị sốt rét nhiều, như ở nước ta, chiếm tới 1/3 tổng số bệnh nhân xơ gan.

Trên đây là một số nguyên nhân chính dẫn tới các bệnh về gan. Tuy nhiên một số vấn đề liên quan tới tình trạng lạm dụng các loại thuốc tây cũng khiến chức năng gan bị suy giảm, hoặc thường xuyên bị dị ứng cũng khiến bệnh xơ gan dễ phát triển.

Do đó, ngay khi gặp những vấn đề về gan thì người bệnh nên đến khám ở những cơ sở y tế gần đó để kịp thời phát hiện bệnh và có cách điều trị hợp lý. Chế độ dinh dưỡng cân đối và thói quen sinh hoạt phù hợp là một điều vô cùng quan trọng đối với người mắc bệnh gan.

  • Tuyệt đối không uống rượu bia
  • Thành phần thức ăn phù hợp: đầy đủ thực phẩm giàu protit như thịt, cá, trứng, sữa đậu nành; đầy đủ thực phẩm giàu gluxit như ngô, khoai, ngũ cốc. Dùng dầu thực vật thay cho mỡ động vật
  • Tập thể dục vừa phải, nghỉ ngơi hợp lý, tránh lao động nặng
  • Rau và trái cây tươi là nguồn cung cấp vitamin và các khoáng chất rất cần thiết cho cơ thể và hoạt động của gan
  • Có thể thay nước uống hằng ngày bằng nước nhân trần, atiso, râu bắp  làm mát gan, lợi mật
  • Uống bổ sung vitamin B1, B6, B12, K
  • Thận trọng trong việc sử dụng thuốc: Tránh uống thuốc khi không cần thiết, không được trộn lẫn rượu và nhiều loại thuốc mà không được kê toa.

Tìm hiểu thêm về bệnh gan tại đây.

 

Nhận xét

comments