Đau ở hạ sườn phải, bụng trướng nhẹ, giãn các vi mạch ở cổ và mặt, mệt mỏi, chán ăn có thể là các dấu hiệu đầu tiên của bệnh xơ gan. Các biểu hiện này thường không điển hình, lại mờ nhạt nên rất dễ bị bỏ qua. Đến khi xơ gan tiến triển sang giai đoạn muộn với những triệu chứng rõ rệt thì gan đã không còn cơ hội hồi phục nữa.

Các triệu chứng khi mắc bệnh xơ gan

Xơ gan là loại bệnh tiến triển từ từ, đến khi người mắc bệnh phát hiện ra triệu chứng rõ ràng thì bệnh đã trở nên rất nặng kèm theo những biến chứng nguy hiểm, gây khó khăn cho quá trình điều trị bệnh. Người lớn, thậm chí cả trẻ em đều có thể mắc phải loại bệnh này. Chính vì thế, chúng ta nên luôn theo dõi phát hiện bệnh sớm để có biện pháp điều trị kịp thời.

Đa số bệnh nhân đều mắc các bệnh lý gan mật (viêm gan do virus, nghiện rượu), sau đó sẽ tiến triển thành xơ gan với 2 giai đoạn chính sau:

Giai đoạn sớm (tiềm ẩn): Các triệu chứng của bệnh rất mờ nhạt, người bệnh chỉ thấy hơi đau ở hạ sườn phải, bụng trướng nhẹ, xuất hiện sự giãn các vi mạch ở cổ và mặt. Trong nhiều trường hợp không có các triệu chứng này, người bệnh vẫn lao động, học tập bình thường. Giai đoạn này có thể chỉ vài tuần, có khi kéo dài vài tháng, thậm chí vài năm. Vì không có biểu hiện rõ rệt nên người bệnh chủ quan, không đi khám, không có chế độ ăn uống sinh hoạt hợp lý. Nhiều người vẫn dùng rượu bia, thuốc lá, sử dụng những chất không có lợi cho gan, làm cho bệnh càng có cơ hội bùng phát mạnh ở giai đoạn tiếp theo.

image004-3Mệt mỏi, chán ăn có thể là dấu hiệu của bệnh xơ gan

Giai đoạn muộn (mất bù): Có nhiều triệu chứng rõ rệt nên bệnh nhân mới đi khám. Biểu hiện rõ rệt nhất là suy gan và tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Tình trạng xơ hóa làm chức năng gan suy giảm, dẫn đến mệt mỏi, chán ăn, gầy sút, rối loạn tiêu hóa, ăn không tiêu, sợ mỡ, rối loạn đại tiện. Bên cạnh đó, bệnh nhân dễ bị chảy máu dưới da và niêm mạc, như chảy máu cam, chảy máu chân răng. Một số trường hợp da sạm đen do lắng đọng sắc tố hoặc vàng mắt, vàng da kèm theo ngứa, nhất là trường hợp xơ gan do ứ mật. Trong đó, phù là một triệu chứng nổi bật, bệnh nhân bị phù hai chi dưới, phù toàn thân và chức năng nội tiết bị rối loạn.

Khi đã có những biểu hiện của giai đoạn muộn thì gan không còn cơ hội phục hồi nữa. Lúc này, bệnh rất ít đáp ứng điều trị, có đến 60% tử vong trong năm đầu tiên, trên 80% tử vong trong vòng 2 năm và chỉ 6% sống quá 3 năm. Bệnh nhân tử vong vì những biến chứng như: nhiễm khuẩn, chảy máu tiêu hóa và hôn mê gan.

Bệnh xơ gan và nguyên nhân gây bệnh

Xơ gan là tình trạng cấu trúc bình thường của gan bị biến đổi và thay thế bằng mô xơ sẹo dẫn tới làm giảm chức năng gan. Viêm gan kéo dài bởi các bệnh lý khác nhau như xơ gan do ứ mật; hóa chất, thuốc; thiểu dưỡng; ký sinh trùng; rối loạn chuyển hóa thường gặp nhất là tình trạng lạm dụng rượu và nhiễm virut viêm gan dẫn đến hậu quả xơ gan. Các thương tổn trong xơ gan thường không thể hồi phục được nhưng hoàn toàn có thể làm chậm hoặc ngăn cản các thương tổn này bằng việc điều trị kết hợp với việc sử dụng các thảo dược hợp lý.

image002-2

Nguyên nhân gây nên bệnh xơ gan:

–  Viêm gan do virut: virut B, virut B bội nhiễm virut D (Delta), virut C (không A, không B).
–  Nghiện rượu: lạm dụng bia rượu, đặc biệt sử dụng rượu nặng trong vòng nhiều năm sẽ làm men gan tăng cao, dẫn tới những thay đổi trong tế bào gan, gây xơ gan và các bệnh gan khác.
–  Xơ gan mật thứ phát do tắc mật không hoàn toàn kéo dài, thường kèm theo viêm nhiễm khuẩn đường mật như: trong sỏi mật, dính hẹp ở ống gan, ống mật chủ, viêm đường mật tái phát.
–  Thuốc và hoá chất:
+ Thuốc chữa bệnh gây tổn thương gan: oxyphenisatin (chữa táo bón) clopromazin (chữa bệnh tâm thần), INH, Rifampycin (chữa lao).
+ Hoá chất độc hại gan: aflatoxin, dioxin. Chất độc thảo mộc độc hại cho gan: cây có hạt thuộc họ Senecio và các alcaloit của nhóm đó; một số thuốc bằng lá cây dùng ở các nước Nam Phi, Ai Cập đã tạo ra bệnh tắc tĩnh mạch gan, dẫn đến xơ gan.
–   Sự thiếu dinh dưỡng: ăn quá thiếu chất đạm, thiếu Vitamin, thiếu các chất hướng mỡ (lipotrope) như cholin, lexithin, methionin gây tình trạng gan nhiễm mỡ, sau đó dẫn đến xơ gan.
–  Ký sinh trùng: sán máng, sán lá nhỏ…
–  Xơ gan do mạch máu hoặc xơ gan gây xung huyết: xơ gan tim (rất hiếm). Xơ gan hậu quả của những hội chứng viêm tắc tĩnh mạch trên gan và tĩnh mạch chủ dưới (hội chứng Budd Chiari), bệnh tắc tĩnh mạch gan.
–  Xơ gan mật nguyên phát: là một bệnh hiếm, hay xảy ra ở phụ nữ (90% số trường hợp) từ 35 – 55 tuổi. Bệnh này còn có tên viêm đường mật mạn tính phá huỷ không mưng mủ, còn gọi là xơ gan Hnot.
–  Xơ gan lách to kiểu Banti: là bệnh do Banti mô tả năm 1894, xơ gan bắt nguồn từ lách to không rõ nguyên nhân và nếu cắt lách khi gan chưa xơ hoặc xơ nhẹ, sẽ cắt đứt được sự tiến triển đến xơ gan.
–  Xơ gan do những rối loạn chuyển hoá di truyền: bệnh nhiễm sắc tố sắt, bệnh Willson (rối loạn chuyển hoá đồng). Bệnh galactoza huyết bẩm sinh (do không chuyển được galactoza trong sữa thành glucoza). Bệnh tính glycogen. Bệnh đặc ứng di truyền với fructoza (không chịu được đường fructoza và saccaroza). Chứng thiếu hụt an pha-1-antitrypsin. Bệnh nhầy nhớt. Bệnh rối loạn chuyển hoá Porphyrin.
–  Xơ gan sacoit: gặp trong bệnh sarcoidosis.
–  Xơ gan căn nguyên ẩn: chiếm tỷ lệ không nhỏ và là dạng xơ gan không biết nguyên nhân.

image005-2

Hướng điều trị bệnh xơ gan

Xơ gan là giai đoạn cuối của nhiều bệnh viêm và thoái hoá gan. Bên cạnh đó, xơ gan còn gây ra các biến chứng như: cổ chướng; nhiễm trùng dịch cổ chướng; hội chứng gan thận; giãn tĩnh mạch thực quản, tĩnh mạch phình vị và biến chứng xuất huyết tiêu hóa và bệnh lý não gan. Những tổn thương do xơ gan khó hồi phục được, do đó cần đề phòng, phát hiện và thường xuyên theo dõi các triệu chứng của bệnh để được điều trị kịp thời là vấn đề quan trọng.

Để đề phòng xơ gan, trước hết chúng ta cần biết tất cả các biện pháp vệ sinh phòng chống lây nhiễm, tiêm phòng virut viêm gan, từ bỏ thói quen nghiện rượu, ăn uống đủ chất, phòng chống nhiễm sán lá gan, điều trị tốt các bệnh đường mật, thận trọng khi dùng các thuốc gây hại cho gan, dự phòng và điều trị tốt các bệnh viêm gan cấp và mạn tính để làm giảm thiểu các hậu quả dẫn tới xơ gan.

Đối với các bệnh nhân xơ gan, việc kết hợp chế độ ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý và áp dụng các phương pháp điều trị và loại thuốc khác nhau sẽ phần nào làm giảm thiểu các biến chứng, giúp cải thiện tình trạng bệnh và kéo dài cuộc sống cho bệnh nhân; ghép gan dù có rất nhiều khó khăn về kỹ thuật, chi phí và nguồn tạng nhưng cũng là một hướng mang lại nhiều triển vọng.

 

Nhận xét

comments